มีนาคม 5, 2020 / by Kacy / Uncategorized / No Comments

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม “พะยูน”

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม “พะยูน”

“พะยูน” สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

พะยูนเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่อาศัยอยู่ในน้ำ รูปร่างเหมือนปลาโลมาแต่ อ้วนป่อง กว่านิดหน่อย ผิวหนังเรียบลื่นสีเทา แม้กระนั้นเมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีแดงอิฐและมีด่างขาว ขาหน้าเหมือนใบพายใช้สำหรับในการช่วยบังคับแนวทางหรือใช้เดินบนพื้นทะเล ขาหลังลดรูปจนถึงหายไปหมดเหลือเพียงแค่กระดูกชิ้นเล็กๆอยู่ข้างในลำตัว ส่วนท้ายเป็นครีบสองแฉกวางแนวราบเหมือนหางปลาโลมาใช้โบกขึ้นลงเพื่อการเคลื่อนที่ไปด้านหน้า พะยูนต้องหายดวงใจด้วยปอดเหมือนกันกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมประเภทอื่นๆรูจมูกอยู่ด้านบนเพื่อขึ้นมาหายใจที่ผิวน้ำได้โดยไม่ต้องโผล่ส่วนอื่นขึ้นมาด้วย เมื่อดำน้ำจะมีแผ่นหนังมาปิดปากรูไว้เพื่อกันน้ำเข้า ปากใหญ่ มีขนแข็งขึ้นจำนวนไม่ใช่น้อยในการขุดหรือไถไปตามพื้นทะเลเพื่อกินหญ้าทะเล

คาดว่าบรรพบุรุษของพะยูนเคยอาศัยอยู่บนบก แต่เริ่มมีวิวัฒนาการลงไปอาศัยอยู่ในน้ำตั้งแต่เมื่อประมาณ 60 ล้านปีก่อน ทำให้พะยูนมีการวิวัฒนาการรูปร่างให้เหมาะกับการอาศัยอยู่ในน้ำ พะยูนจะมีรูปร่างภายนอกคล้ายโลมาแต่พะยูนกลับมีวิวัฒนาการมาสายเดียวกับช้าง ลักษณะร่วมกับช้างที่เด่นชัดอย่างหนึ่งคือ มีเต้านมอยู่บริเวณขาหน้าเหมือนกัน

พะยูนอาศัยอยู่ในทะเลเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนเท่านั้น พบในเขตแนวชายฝั่งด้าน ตะวันออกของชายฝั่งทวีปแอฟริกาเลียบชายฝั่งย่านเปอร์เซีย อินเดีย ไทย ชายฝั่งเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ตอนเหนือของทวีปออสเตรเลีย

พะยูนส่วนใหญ่ชอบอาศัยรวมกันอยู่เป็นฝูงตามชายฝั่งทะเลโดยเฉพาะบริเวณปากแม่น้ำที่มีแหล่งหญ้าทะเล พะยูนหาอาหารทั้งกลางวันและกลางคืน เมื่อน้ำขึ้นพะยูนจะรวมกลุ่มกันเข้ามากินหญ้าทะเลที่ขึ้นเป็นแนวอยู่บริเวณน้ำตื้น จนกระทั่งน้ำเริ่มลงพะยูนก็จะกลับไปหลบอยู่บริเวณร่องน้ำใกล้เคียงและรอที่จะกลับเข้ามาเมื่อน้ำขึ้นอีกครั้งหนึ่ง หญ้าทะเลชนิดที่พะยูนชอบกินได้แก่หญ้าใบมะขาม (Halophila ovalis) แม้จะกินหญ้าเป็นอาหารหลักแต่พะยูนก็กินสัตว์ขนาดเล็กๆ ที่อยู่ตามพื้นในแนวหญ้าทะเลเช่นปลิงทะเลเป็นอาหารด้วยเช่นกัน

แม่พะยูนตั้งท้องเป็นเวลาประมาณ 13 เดือน ออกลูกครั้งละตัว แม่พะยูนจะเลี้ยงดูลูกอ่อนประมาณปีครึ่ง ระหว่างนี้พะยูนจะยังไม่มีลูกใหม่ไป 2-3 ปี ลูกพะยูนขนาดยาวประมาณไม่เกิน 1 เมตรจะว่ายเกาะติดบริเวณด้านข้างของแม่เกือบตลอดเวลา จากการสำรวจศึกษาโดยนักวิชาการของกรมป่าไม้ พบว่าบ่อยครั้งที่แม่พะยูนอยู่ร่วมกับพะยูนขนาดใหญ่อีกตัวหนึ่งที่ว่ายตามอยู่ไม่ห่าง แต่พะยูนตัวนั้นจะเป็นพ่อหรือพี่เลี้ยงยังไม่ทราบแน่ชัด

พะยูนมีอายุขัยประมาณ 70 ปี ตัวผู้จะสืบพันธุ์ได้เมื่อมีอายุประมาณ 9 ปีขึ้นไป ส่วนตัวเมียจะเริ่มผสมพันธุ์ได้เมื่ออายุมากกว่า 13 ปี

ถึงแม้ว่าจะมีเขตกระจายพันธุ์กว้าง แต่ประชากรพะยูนทั่วโลกกลับมีจำนวนลดลงจนเกือบสูญพันธุ์เนื่องจากการล่าและการทำลายแหล่งที่อยู่อาศัยของพะยูน ปัจจุบันยังคงมีเพียงบริเวณชายฝั่งออสเตรเลียเท่านั้นที่มีจำนวนประชากรพะยูนหลายหมื่นตัว

เมืองไทยเคยมีพะยูนอยู่อย่างมากมายทั้งริมฝั่งอ่าวไทยและก็อันดามัน แม้กระนั้นก็มีจำนวนลดลงเพราะว่าการล่า การเข้าไปติดในเครื่องมือประมง และก็การทำลายแหล่งต้นหญ้าสมุทร ปัจจุบันนี้พบว่าพะยูนยังคงมีกระจายอยู่ตามริมฝั่งของไทยทั้งอันดามันแล้วก็อ่าวไทยแต่ว่ามีปริมาณน้อย ทางอ่าวไทย ยังคงเจออยู่บ้างที่ระยอง จังหวัดชุมพร สุราษฎร์ นครศรีธรรมราช สงขลา แต่ว่ากลุ่มที่ใหญ่ที่สุดเจอที่รอบๆอุทยานแห่งชาติชายหาดเจ้าไหม รวมทั้งเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหมู่เกาะลิบง จังหวัดตรัง ซึ่งมีอยู่ราว 100 ตัว

ไอยูซีเอ็นประเมินว่าอยู่ภาวะเสี่ยงสิ้นซาก (A2bcd) ไซเตสจัดพะยูนในออสเตรเลียอยู่ในบัญชีเลข 2 รวมทั้งจัดพะยูนนอกประเทศออสเตรเลียอยู่ในบัญชีลำดับที่ 1 เป็นหนึ่งในสัตว์ป่าสงวน 15 ประเภทของไทย

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *